دین‌داری و با فرهنگی ایرانیان در شاهنامه فردوسی

دین‌داری و با فرهنگی ایرانیان در شاهنامه فردوسی 6/9/2015 7:53:04 PM

دین‌داری و با فرهنگی ایرانیان در شاهنامه فردوسی

 

بیست و پنجم اردیبهشت‌ماه هر سال، سالروز بزرگداشت مقام فردوسی است. هنرمند کم‌نظیری که در اوج تاخت و تازهای بیگانگان بر پیکر فرهنگ این کشور با تلاش و رنج سی‌ساله خود، کاخی بلند از شاهکار خود را بنا کرد تا ایرانی بداند که عجم (به معنای مورد نظر بیگانگان) نیست. او اگر زبان بیگانه را نمی‌فهمد، نشان نادانی نیست، بلکه در گذشته خود یکی از آغازگران تاریخ تمدن بوده و با شتابی شگرف و قابل ستایش چرخ فرهنگ، اخلاق و تمدن را به گردش درآورده است.
زنان ایرانی در زمانی که اقوام بادیه‌نشین در حجاز، دختران خود را زنده به گور می‌کردند از جایگاه ارزشمندی بهره‌مند بوده و به رتبه‌های بالای علمی، فرهنگی، اجتماعی دست می‌یافته‌اند، که گردآفرید، رودابه و سودابه نمونه‌هایی از آنان بوده‌اند.
ایرانیان دین‌دار و با فرهنگ بوده و در برابر بیدادگری ایستادگی کرده و حماسه‌ها آفریده‌اند. رستم،گیو و گودرز نمونه‌هایی از پهلوانان شاهنامه‌‌اند و رسم پهلوانی و گذشت و مردانگی از ارزش‌های نیک جامعه ایرانی بوده است.
ایرانیان پیوسته به فر و شکوه خود بالیده و برای جان و روان همه هستی، ارزش قائل بوده‌اند. چنانچه سعدی گوید:
چه خوش گفت فردوسی پاکزاد
کـه رحمـت بـر آن تـربت پاک باد
میازار موری که دانه کش اسـت
که ‌جان ‌دارد و جان ‌شیرین ‌خوش‌ است
فردوسی در اوج بیداد زمان نسبت به باورها و گویش و فرهنگ ایرانی، شناسنامه افتخارآفرین و هویت فرهنگی برای ایرانیان تنظیم کرد، برگ زرینی که روشنایی و فروغ آن در ادبیات و عرفان بسیاری از کشورهای جهان به‌ویژه همسایگان ایران همچنان درخشان است.
هر کدام از ما به عنوان یک ایرانی، حق داریم قدیمی‌ترین نسخه شاهنامه را با چشم خودمان ببینیم و ورق بزنیم. گرچه این نسخه هم‌اکنون در کتابخانه ملی فلورانس ایتالیا نگهداری می‌شود اما مسئولان این کتابخانه امکان دیدن آن را برای صاحبان اصلی‌اش یعنی ایرانی‌ها فراهم کرده‌اند.
* ایرانیان همواره در درازای تاریخ وامدار تلاشهای فردوسی در پاسداری از زبان پارسی بوده و هستند.
* در شاهنامه مجموعه بزرگی از رشادتها و خوی و اخلاق پسندیده زنان و مردان آزاده ایران زمین گردآوری شده که این رشادتها و اخلاق پسندیده در کنار موضوع مهمی به نام خرد در ابیات شاهنامه فردوسی ستایش شده است؛ به گونه‌ای که فردوسی حکیم در شاهنامه از خرد به عنوان راهنما نام برده است.
همه ما فارسی زبانان، هویت و زبان خود را مدیون این شاعر
بلند آوازه هستیم.
فردوسی در اشعارش، حب وطن و دوست داشتن میهن را نیز می‌ستاید به گونه‌ای که در یکی از معروفترین اشعار خود می‌فرماید:
چو ایران نباشد تن من مباد
قدیمی‌ترین نسخه شاهنامه را ورق بزنید
سالیانی دراز، مسئولان کتابخانه ملی بریتانیا به خود می‌بالیدند که نسخه خطی محفوظ از شاهنامه به تاریخ ۶۷۵ هجری شمسی، کهن‌ترین نسخه موجود این کتاب است اما در سال ۱۹۷۸ میلادی، «آنجلو پیه مونتسه»، پژوهشگر ایران شناس ایتالیایی، اعلام کرد جهان، نسخه‌ای کهن‌تر از آن را هم که مربوط به ۲۰۰ سال پس از سرایش شاهنامه است، همچون رازی مگوی در طول سال‌ها،در قلبش پنهان کرده است.
حقایق گاهی جلوی چشم‌مان هستند و ما آنها را نمی‌بینیم، پیه مونتسه اما، به اطرافش بهتر از دیگران نگاه می‌کرد. او برای کشف این کتاب، راه دور نرفت؛ آن را از پستوی خانه‌ای تاریخی و مرموز در شهرستانی از ایران یا از کلکسیون میلیاردری اهل خرید عتیقه در کشوری دور، پیدا نکرد، بلکه میان هزاران کتاب عتیقه دیگر در کتابخانه فلورانس چرخید و چرخید تا چشمش به جمال نسخه‌ای کهن‌تر از شاهنامه‌ای که بریتانیایی‌ها در اختیار داشتند، روشن شد.
اما چندی نگذشت که شیرینی این کشف را تلخی نیمه بودن کتاب، برایش کم کرد و او دو سال بعد در مقاله‌ای شرح داد که کهن‌ترین نسخه شاهنامه، تنها تا پایان پادشاهی کیخسرو را در بر دارد.
هنوز هم مشخص نیست نیمه دیگر کهن‌ترین نسخه شاهنامه، در کدام کتابخانه جهان، چون مسافری غریب، به حال خود رها شده است و آیا امید هست ایران‌شناسی دیگر، روزی آن را ورق بزند و مژده بدهد که تکه‌ای از تاریخ ما را هزاران کیلومتر دورتر از ایران مان، پیدا کرده است؟
به هر حال فردوسی طوسی، سراینده این شاهکار، جزو معدود شاعران کهن ایرانی است که هنوز کشورهای همسایه موفق نشده‌اند او را به نام خودشان، ثبت و ضبط کنند!


Tags:

Comments

Leave a comment

Please fill all fields
Fullname
Email

Last